Een pandemie is een infectieziekte die zich wereldwijd verspreidt en grote populaties treft.
Verschil met epidemie
- Epidemie is lokaal/regionaal
- Pandemie overschrijdt landsgrenzen en continenten
- WHO criteria: geografische verspreiding, ernst van ziekte, impact op samenleving
- Niet alleen dodental maar ook ontwrichting bepaalt classificatie
Hoe ontstaan pandemieën
- Nieuwe ziekteverwekker (vaak dierlijk naar menselijk)
- Hoge besmettelijkheid
- Internationale reizen versnellen verspreiding
- Geen bestaande immuniteit in populatie
Historische voorbeelden
- Spaanse griep (1918-1920) 50-100 miljoen doden
- Zwarte Dood (1347-1351) 30-60% Europese bevolking
- HIV/AIDS (1981-heden) 36 miljoen doden
- COVID-19 (2019-heden) miljoenen doden en ongekende ontwrichting
Fases
WHO gebruikt 6-fasen systeem van dierlijke infectie tot wijdverspreide menselijke transmissie.
Preventie
- Surveillance systemen voor vroege detectie
- Internationale samenwerking cruciaal
- Vaccin ontwikkeling
- Public health maatregelen
Gevolgen
- Gezondheidscrisis
- Economische impact
- Sociale ontwrichting
- Mentale gezondheid issues
- Ongelijkheid wordt uitvergroot
Lessen COVID-19
- Belang van preparedness
- Wetenschappelijke samenwerking
- Infodemic bestrijding
Toekomst
Klimaatverandering en urbanisatie verhogen risico, One Health aanpak nodig, investering in gezondheidsinfrastructuur cruciaal.